“ İşkence edenlerle, edilenler aynı ülkede birlikte nasıl yaşayabilir? Baskı altında ezilen bir ülkede, insanlar korktuğu sürece, yaralar nasıl sarılır? Yalancılık yerleşince, gerçeğe nasıl ulaşılır? Geçmişe tutsak olmadan, geçmişi nasıl canlı tutabiliriz? “

 Bu soruların sahibi, Arjantin asıllı Şili’ li yazar Ariel Dorfman. Yaşamının büyük bir bölümü sürgünde geçen Dorfman, bu hafta tanıtımını yapmak istediğim “ Ölüm ve Kız “ adlı oyunu 1990 yılında Şili’ ye geri döndüğünde yazar. Bu tarih, Pinochet döneminde yolsuzluk yapıldığı iddiasıyla Silahlı Kuvvetler hakkında soruşturma başlatıldığı yıldır. Soruşturma sonuçlarına göre, Pinochet’nin ailesinden kişilerin de  yolsuzluk olaylarına karıştığı ortaya çıkmıştır. Yine aynı yıl, Pinochet dönemindeki insan hakları ihlali ile ilgili bir komisyon kurulur. Komisyonun 1973-1990 yılları içindeki baskı dönemiyle ilgili   elde ettiği bulgular korkunçtur; 850’ sinin cesedi  hala kayıp olmak üzere 3197 kişi öldürülmüştür.

“ Ölüm ve Kız “, Şili’ nin demokrasiye geçiş sürecini konu alır. Oyunun sac ayağını oluşturan üç kişi; bir kadın ve iki erkektir. Kadın kurban rolünü , diğer iki erkek ise cellat ve demokrat hukuk adamı rollerini üstlenirler. Kadının kocası o gün, baskı döneminde işlenen insanlık suçlarının soruşturulduğu komisyona seçilmiştir. Kadın ise, o dönemin işkence görmüş kurbanlarından biridir. Her ikisi de geçmişi unutmaya karar vermiştir. Ancak,

o gece rastlantı sonucu davetsiz bir konukları vardır; işkenceci doktor. Kadın celladını sesinden tanır. Böylece oyunun tamamını içine alan sorgulama ve yüzleşme süreci başlar. Cellat ve kurban yer değiştirirken demokrat hukuk adamı da ikisinin arasında tıpkı bir pinpon topu gibidir. Bazan kurbanın yanındadır, bazan celladın tarafına geçer bazan da dışarı kaçar, kendi güvenlik alanına. Çünkü o önünde sonunda bir devlet adamıdır ve statüsünü yitirmek istemez.

Oyunda, demokrasiye geçiş sürecindeki bir ulusun, üç kişiye paylaştırılmış rolleriyle geçmişi ve bugünü sorgulanıyor. Ele alınan sorunsal kuşkusuz tüm dünya uluslarını içinde barındıran bir evrensellik taşıyor; demokrasiyi kurabilmek ve varlığını koruyabilmek için geçmişle yüzleşme cesaretinin gerekliliği. 

“ Ölüm ve Kız “, Pera Güzel Sanatlar Okulu’ nun oluşumu içinde yer alan Tiyatro Pera’ nın ilk yapımı. Oyunun rejisi Nesrin Kazankaya’ ya ait. Metnin politik bir söylemi olmakla birlikte kurgusunda biçimsel dayatmalar yok. Bu da sahneleme aşamasında özgürlük sağlamış. Oyunculuk yorumunda dramatik üslup gözetilmiş. Öte yandan sahne uzamının

seyir yerini de içine alacak biçimde geniş tutulması bu dramatik yapıyı kırıyor. Ve böylece seyircinin düşünsel etkinliğe katılması kolaylaşıyor.

Sahne tasarımını Özkan Schulze, ışık tasarımını Daniel Holliger’ in üstlendiği “ Ölüm ve Kız” ın oyuncuları Ayşe Lebriz, Devrim Nas ve Yetkin Dikinciler. Oyun, her Cuma, cumartesi ve Pazar günleri saat 20:00 de Pera Güzel Sanatlar Okulu’ nun sahnesinde izlenebilir.  

ana sayfa